15 Temmuz'un 10. Yılında Türkiye'de Darbelere Genel Bir Bakış Programı Gerçekleştirildi

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanlığı tarafından, 14 Temmuz 2026 tarihinde Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu'nda "15 Temmuz'un 10. Yılında Türkiye'de Darbelere Genel Bir Bakış" başlıklı program gerçekleştirildi. Programa, Tarih Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Mehmet Mercan ve Prof. Dr. Alaattin Uca ile Sosyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Çakır konuşmacı olarak katıldı.

Programın açılış konuşmasını yapan Prof. Dr. Mehmet Mercan, "Osmanlı'da Darbeler" başlıklı sunumunda darbe kavramının tarihsel gelişimini ele alarak Osmanlı Devleti'nde yaşanan taht mücadeleleri ve yönetim değişikliklerini değerlendirdi. Osmanlı'da padişahların tahta çıkış usullerine değinen Mercan, Buçuktepe İsyanı, II. Bayezid dönemi gelişmeleri, II. Osman'ın tahttan indirilmesi, Edirne Vakası, Patrona Halil İsyanı, III. Selim'in tahttan uzaklaştırılması, Alemdar Mustafa Paşa'nın müdahalesi, Kuleli Vakası ve Sultan Abdülaziz'e yönelik darbe gibi önemli hadiseleri tarihsel bağlam içerisinde ele aldı. Osmanlı döneminde bu tür yönetim değişikliklerine meşruiyet kazandırılmaya çalışılmış olsa da bunların özünde iktidarı ele geçirme girişimleri olduğunu belirten Mercan, konuşmasını demokratik yönetim anlayışının kesintiye uğramadığı bir gelecek temennisiyle tamamladı.

Ardından söz alan Prof. Dr. Alaattin Uca, "Cumhuriyet Döneminde Darbeler" başlıklı sunumunda darbeyi seçilmiş hükümetlerin anayasal ve demokratik süreçler dışında zor kullanılarak görevden uzaklaştırılması şeklinde tanımladı. Darbe ile ihtilal kavramları arasındaki farklılıklara değinen Uca, Cumhuriyet tarihi boyunca yaşanan askerî müdahaleleri kronolojik olarak değerlendirdi. 27 Mayıs 1960 Darbesi, 1962 Talat Aydemir Darbe Girişimi, 12 Mart 1971 Muhtırası, 12 Eylül 1980 Darbesi, 28 Şubat 1997 Süreci, 27 Nisan 2007 e-Muhtırası, 17-25 Aralık 2013 süreci, 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi ve 4 Nisan 2021 tarihinde yayımlanan 103 emekli amiral bildirisi üzerinde duran Uca, özellikle 15 Temmuz darbe girişiminin halkın doğrudan direnişi sayesinde başarısızlığa uğratılması bakımından önceki askerî müdahalelerden ayrıldığını vurguladı.

Programın son konuşmacısı Prof. Dr. Mehmet Çakır ise "Darbelerin Sosyolojik Anlamı ve Topluma Etkileri" başlıklı sunumunda darbelerin toplumsal, siyasal ve psikolojik etkilerini sosyolojik bir bakış açısıyla değerlendirdi. Darbelerin yalnızca yönetim değişiklikleriyle sınırlı kalmadığını, toplumun hafızası, güven duygusu ve demokrasi algısı üzerinde de derin etkiler bıraktığını ifade eden Çakır, her darbenin kendisini meşrulaştırmaya yönelik bir söylem geliştirdiğini belirtti. 15 Temmuz darbe girişiminin klasik askerî darbelerden farklı bir karakter taşıdığına dikkat çeken Çakır, bu girişimin devletin bütün kurumlarını temsil eden bir hareket olmadığını, devlet içerisine yerleşmiş örgütlü bir yapının teşebbüsü niteliğinde olduğunu ifade etti. Halkın ve siyasal aktörlerin gösterdiği direnişin darbenin başarısızlığa uğramasında belirleyici rol oynadığını belirten Çakır, dijital iletişim araçlarının etkin kullanımının sürecin seyrini değiştirdiğini, 15 Temmuz sonrasında ise demokrasi kültürü, siyasal katılım ve toplumsal hafıza açısından önemli dönüşümlerin yaşandığını dile getirdi.

Katılımcıların ilgi gösterdiği program, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.

Okunma sayısı: 452 kez okundu